Het Flentrop orgel in de Sint-Baafskerk te Aardenburg

De Hervormde gemeente van Aardenburg ging pas in de 19e eeuw over tot het aanschaffen van een kerkorgel. Dit was in die tijd niet zo’n kostbare aangelegenheid aangezien door de opheffing van Angelkloosters en abdijen in de zuidelijke Nederlanden goede instrumenten voor vaak lage prijzen konden worden aangekocht. In december 1808 werd bij orgelbouwer G. Hooghuys te Brugge een orgel aangekocht dat afkomstig was uit de Augustijnen kerk te Brugge. Dit orgel was een fraai instrument dat vervaardigd was in 1764 door Vlaamse orgelbouwer Egidus Van Peteghem. Het orgel dat 23 registers groot was, had een bijzonder mooie (zuidelijke) klank. Het orgel werd in 1809 in de kerk geplaats. In 1852 besloot de kerkvoogdij om het koor van de kerk in te richten als preekkerk, hierbij werd het interieur in neogotische stijl aangepast en werd de orgelkast met neogotische ornamenten versierd. In de tweede wereldoorlog heeft het orgel enige schade opgelopen. Het front werd beschadigd door verdwaalde kogels, laden en cancellen werden beschadigd. Al het pijpwerk was nagenoeg onbeschadigd. Hoewel de Klokken- en orgelraad kort na de oorlog nog restauratie had aanbevolen adviseerde de orgelcommissie van de Hervormde kerk tot nieuwbouw en werd met goedkeuring van monumentenzorg het orgel gesloopt en het historische pijpwerk als oud metaal verkocht. Met het verdwijnen van dit orgel verdween één van de fraaiste orgels uit Zeeuws-Vlaanderen.

Flentrop Sint-Baafskerk AardenburgHet huidige orgel in de Sint-Baafskerk in Aardenburg in 1955 gebouwd door Orgelmaker D.A. Flentrop uit Zaandam waarbij voor het Rugpositief gebruik werd gemaakt van een oude orgelkast, afkomstig uit een kerk te Groessen. Deze kas
dateert uit ongeveer 1680 (Knorpelwerk: decoratie weerszijden het orgel van oudere datum, 1620) en is vermoedelijk van Westfaalse herkomst. De hoofdwerkkast werd ontworpen door architect A. Canneman. Voor Hoofdwerk en Pedaal was een gecombineerde lade aanwezig. Bij oplevering was een aantal registers gereserveerd die in een latere fase alsnog werden geplaatst. Daarbij werd echter wel van het oorspronkelijke concept afgeweken. Zo kreeg het Hoofdwerk geen Dulciaan 16 maar een Spitsgamba 8 en kreeg het Rugpositief een Dulciaan 8 in plaats van een Regaal. Op het Pedaal verving men de oorspronkelijk geplande Trompet 8 door een Fagot 16. In 1977 voerde Flentrop Orgelbouw een complete revisie uit. In 1992 begon orgelmaker David Kunst met een complete klankrenovatie die echter nooit werd afgerond. Vanaf dat moment was alleen nog het Rugpositief bespeelbaar. In 2003 werd door de orgelcommissie in de Sint-Baafskerk te Aardenburg onder leiding van organist- en orgeladviseur Ad van de Wege een plan ontwikkeld om de restauratie af te ronden. De werkzaamheden werden uitgevoerd door Orgelmakerij Gebr. Reil uit Heerde, waarbij men deels gebruik maakte van in 1992 vervaardigd pijpwerk. De bestaande windladen bleven gehandhaafd, maar kregen nieuwe slepen en waar nodig nieuwe stokken. Aan het Rugpositief werd een tremulant toegevoegd. Verder werd ook de dispositie op een aantal punten gewijzigd. Op het Hoofdwerk maakten de registers Spitsgamba 8 en Vlakfluit 2 plaats voor een Quint 3 en een Octaaf 2 (beide 1992) evenals een Cornet D IV en een Trompet 8 (beide 2005). De registers Quint en Trompet kregen een plaats op de lade van het Pedaal. Op het Rugpositief werden de Octaaf 2 en de Nasard 1 1/3 gewijzigd in respectievelijk een Sesquialter II (met gebruikmaking Ruispijp III Pedaal ) en een Woudfluit 2. Op het Pedaal
vervielen de registers Nachthoorn 4 en Ruispijp III en werd de Fagot 16 grotendeels vernieuwd. Verder herstelde men de frontpijpen en werd het koperen pijpwerk in Roerfluit 8 en Holpijp 8 vervangen door orgelmetaal en in de Bourdon 16 door eiken. De huidige dispositie is als volgt:

Hoofdwerk (C-f3)

1. Prestant 8’

2. Roerfluit 8’

3. Octaaf 4’

4. Fluit 4’

5. Ouint 3’

6. Octaaf 2’

7. Mixtuur IV-V

8. Cornet (disc) IV st

9. Trompet 8’

Rugpositief (C-f3)

10. Prestant 4’

11. Holpijp 8’

12. Roerfluit 4’

13. Woudfluit 2’

14. Sesquialter II

15. Scherp III

16. Dulciaan 8’

Tremulant

Pedaal (C-d1)

17. Bourdon 16’

18. Octaaf 8’

19. Fagot 16’

Koppelingen : HW+ RW, Ped+ HW, Ped+RW

Toonhoogte : a1= 440 Hz

Temperatuur : Neidhardt 1724 

Comments are closed.