Zondag 4 februari BachPlus concert: Tot in het hart getroffen

Tilge höchster meine Sünden

Tot in het hart getroffen.
De meest ingrijpende scheiding is die van de dood. Rouw is nergens zo rauw en schrijnend als bij het overlijden van een kind. “Naast het kruis, met schreiende ogen, stond de moeder, diep bewogen, toen de zoon te sterven hing.” Het Sabat Mater van Pergolesi heeft Bach bewerkt tot de cantate Tilge Höchster. Een cantate die ingeleid wordt met lofzang in de cantate Jauchzet Gott en met eeuwig goddelijk licht in een compositie van Händel.

Zondag 4 februari
Concert inclusief receptie na concert
 Klik hier voor online ticketverkoop € 20,-
Tickets aan de deur €25,-

Jongeren tot en met 18 jaar gratis

Sint-Baafskerk Aardenburg
Aanvang concert: 16:00u
Kerkdeuren open: 15:30

Programma

  • Jauchzet Gott in aller Landen (BWV 51) – Johann Sebastian Bach
  • Aria ‘Eternal source of Light Divine’ (uit ‘Ode for the Birthday of Queen Anne) – Georg Friedrich Händel
  • Tilge höchster meine Sünden (BWV 1083) – Johann Sebastian Bach

Toelichting
Bach of Ruscello?  De Italiaanse Bach. 
Bach, de componist die nooit een voet zette buiten de regio waar hij geboren was, kende het Europese muziekleven door en door. Het galante “Stabat Mater” van de piepjonge Giovanni Battista Pergolesi was totaal anders dan Bachs eigen muziek maar vond hij toch meer dan het bestuderen waard. Mits enkele kleine aanpassingen werd Pergolesi’s “Stabat Mater” omgewerkt tot een nieuwe Bachcantate: BWV 1083 “Tilge Höchster”. 

Met de cantate “Jauchzet Gott in allen Landen” demonstreert Bach dat hij die Italiaanse stijl volledig beheerste, de trompetpartij van deze cantate is een van de meest veeleisende en moeilijkste uit het hele barokrepertoire.

Uitgevoerd door BachPlus
Artistieke leiding Bart Naessens
Zang
  • Sopraan Griet De Geyter
  • Alt Clint Van der Linden
Instrumentaal ensemble
  • Viool 1 Lidewij Van Der Voort
  • Viool 2 Elise Van Der Wel
  • Viola NN
  • Cello Thomas Luks
  • Violone Hendrik-Jan Wolfert
  • Tromba Paul Voet
  • Organo Bart Naessens

Uit meerdere bronnen
Tot in het hart getroffen, misschien was Bach dat wel bij de partituur van het Stabat Mater van Pergolesi. Deze ontroerende muziek is te horen in een bewerking van Bach, met een andere tekst, gebaseerd op psalm 51. Neem mijn zonde weg: Tilge, Höchster, meine Sünden. Dus – niet zoals bij het Stabat Mater – een huilende Maria die bij het kruis weent om de dood van haar zoon: een 13e -eeuwse tekst over verdriet en rouw en de oproep om mét Maria te wenen. Deze tekst werd vanaf de 15de eeuw in de liturgie gebruikt, op 15 september, het feest van de zeven smarten van Maria. Vanaf begin 18e eeuw werd het Stabat Mater ook gezongen in de stille week, voorafgaande aan Pasen. Meerdere componisten hebben de tekst op muziek gezet, zoals Palestrina, Vivaldi, Scarlatti of, meer recent, Arvo Pärt. Wat raakt het hart meer dan het schrijnende verdriet van een moeder om haar gestorven kind. Bach is als componist altijd geïnteresseerd geweest in andere Franse en Italiaanse componisten. Zo bewerkte hij muziek van Vivaldi en Corelli. 

De compositie van Pergolesi moet Bach rond 1740 onder ogen zijn gekomen. Pergolesi was toen reeds gestorven, hij leefde van 1710 tot 1736 en is geboren in de Italiaanse plaats Jesi, zijn vader was eerder schoenmaker in Pergola. De naam Pergolesi is uit deze twee plaatsen gevormd.

De tekst van het Stabat Mater, een gebed tot de heilige Maria, past eerder in de katholieke dan de lutherse traditie, vandaar wellicht dat Bach uitweek naar een andere tekst gebaseerd op de psalm waarin David spijt betuigt over zijn zonde (de buitenechtelijke relatie met Batseba en dat hij haar wettige man, Uria, de dood injoeg door hem als soldaat in de frontlinie te plaatsen). De profeet Natan wijst David terecht en hij betuigt spijt en vraagt God om vergeving. Boete en schuld is in de klassieke theologie verbonden met de kruisdood van Jezus. In het Stabat Mater staat er: Voor de zonden van de zijnen, zag zij Jezus zo in pijnen, en de wrede geselstraf. 

Zo is de wenende Maria tot een boetepsalm geworden. Muziek uit twee bronnen: Pergolesi en Bach, zoals de achternaam van Giavanni Battista uit twee plaatsnamen geworden is tot Pergolesi. Zoals wij allen beïnvloed en geïnspireerd zijn door anderen. Niemand leeft vanuit zichzelf, het is mede door anderen dat we bewogen en geraakt worden, zoals Bach zich aangesproken voelde door de prachtige muziek van Pergolesi in zijn Stabat Mater.

In het Tilge, Höchster, meine Sünden is de vraag om vergeving tevens een loflied aan God, zoals in het Jauchzet Gott in aller Landen de loftrompet voor God geblazen wordt die ons als zijn kinderen bijstaat in alle nood.

Ja wij mensen mogen ons, zoals Händel ons voorhoudt, verheugen in een eeuwige bron van goddelijk licht.

Hoe u daar ook over denkt, een bron van vreugde en verlichting blijft de prachtige muziek op dit concert van BachPlus, muziek in drievoud: Pergolesi, Bach en Händel; muziek om voluit van te genieten. 

 

This entry was posted in Aardenburg, BachPlus, online and tagged . Bookmark the permalink.

Comments are closed.